เมื่อสุนัขหรือแมวมีภาวะโลหิตจาง หรือสูญเสียเลือดอย่างรุนแรง ร่างกายอาจมีเม็ดเลือดแดงไม่เพียงพอ สำหรับนำออกซิเจนไปเลี้ยงสมอง หัวใจ และอวัยวะสำคัญต่าง ๆ การถ่ายเลือดจึงเป็นหนึ่งในแนวทาง ที่สัตวแพทย์อาจพิจารณา เพื่อช่วยพยุงสภาพร่างกายในช่วงวิกฤต

อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจถ่ายเลือดไม่ได้พิจารณาจาก ค่าเม็ดเลือดแดงหรือค่า HCT เพียงอย่างเดียว แต่ต้องประเมินร่วมกับอาการ ความรวดเร็วของการเสียเลือด ระบบไหลเวียนโลหิต โรคต้นเหตุ และสภาพร่างกายโดยรวมของผู้ป่วยแต่ละราย

อาการที่อาจบ่งชี้ว่ามีภาวะโลหิตจางรุนแรง

สัตว์เลี้ยงที่มีภาวะโลหิตจางรุนแรง อาจแสดงอาการแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของภาวะโลหิตจาง และความเร็วที่เม็ดเลือดแดงลดลง

• ซึม อ่อนแรง หรือไม่ค่อยลุก
• กินอาหารลดลง หรือไม่กินอาหาร
• เหงือกหรือเยื่อเมือกมีสีซีด
• หายใจเร็ว หรือหัวใจเต้นเร็ว
• เดินเซ หมดแรง หรือเป็นลม
• มีเลือดออก หรือสงสัยว่ามีเลือดออกภายในร่างกาย

ทำไมสัตว์เลี้ยงจึงอาจต้องได้รับเลือด?

การถ่ายเลือดอาจถูกพิจารณา เมื่อร่างกายสูญเสียเม็ดเลือดแดง หรือส่วนประกอบของเลือด จนเริ่มส่งผลต่อการนำออกซิเจน การไหลเวียนโลหิต หรือการแข็งตัวของเลือด

ตัวอย่างภาวะที่อาจต้องพิจารณาการถ่ายเลือด ได้แก่

• เสียเลือดจากอุบัติเหตุหรือการผ่าตัด
• มีเลือดออกภายในช่องอกหรือช่องท้อง
• มีก้อนเนื้อหรืออวัยวะภายในที่มีเลือดออก
• เม็ดเลือดแดงถูกทำลาย จากความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน
• ไขกระดูกสร้างเม็ดเลือดแดงไม่เพียงพอ
• มีความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด
• มีภาวะโลหิตจางรุนแรง จากโรคเรื้อรังบางชนิด

HCT เท่าไหร่ถึงต้องถ่ายเลือด?

ไม่มีค่า HCT หรือ PCV ตัวเลขเดียว ที่สามารถนำมาใช้ตัดสินว่า สุนัขหรือแมวทุกตัวต้องได้รับเลือดเมื่อใด

สัตว์สองตัวที่มีค่า HCT เท่ากัน อาจมีอาการและความจำเป็น ในการถ่ายเลือดแตกต่างกัน โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบระหว่าง ภาวะเสียเลือดเฉียบพลัน กับภาวะโลหิตจางที่เกิดขึ้นอย่างเรื้อรัง

การถ่ายเลือดช่วยอะไรได้บ้าง?

การให้เม็ดเลือดแดง ช่วยเพิ่มความสามารถของเลือด ในการนำออกซิเจนไปยังเนื้อเยื่อ และอวัยวะสำคัญของร่างกาย

ในสัตว์บางราย หลังได้รับเลือดอาจพบว่า สีของเหงือกดีขึ้น มีความตื่นตัวมากขึ้น หายใจดีขึ้น หรือเริ่มมีแรงมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ผลตอบสนองหลังการถ่ายเลือด จะแตกต่างกันตามโรคต้นเหตุ ความรุนแรงของภาวะโลหิตจาง และสภาพของผู้ป่วยแต่ละราย

เลือดที่ใช้ถ่ายมีหลายชนิด

การถ่ายเลือดไม่ได้หมายความว่า ผู้ป่วยทุกตัวต้องได้รับ Whole Blood เสมอไป สัตวแพทย์จะเลือกผลิตภัณฑ์เลือด ตามส่วนประกอบที่ผู้ป่วยต้องการทดแทน

เม็ดเลือดแดงเข้มข้น (Packed Red Blood Cells)

ใช้ทดแทนเม็ดเลือดแดง เพื่อเพิ่มความสามารถในการนำออกซิเจน โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีภาวะโลหิตจาง ซึ่งไม่ได้ต้องการพลาสมาเพิ่มเติม

Whole Blood

อาจพิจารณาในผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะกรณีที่มีการเสียเลือด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะของผู้ป่วย ปริมาณเลือดที่เสีย และผลิตภัณฑ์เลือดที่มี

Plasma

พลาสมาอาจใช้ในข้อบ่งชี้บางกรณี เช่น ผู้ป่วยที่มีความผิดปกติ ของปัจจัยการแข็งตัวของเลือด โดยสัตวแพทย์จะพิจารณา ตามปัญหาของผู้ป่วยแต่ละราย

ก่อนถ่ายเลือดต้องตรวจหมู่เลือดหรือ Crossmatch หรือไม่?

การประเมินความเข้ากันได้ ระหว่างเลือดของผู้ให้และผู้รับ เป็นส่วนสำคัญของการถ่ายเลือด เพื่อช่วยลดความเสี่ยง ของปฏิกิริยาทางภูมิคุ้มกัน

Blood Typing คืออะไร?

Blood typing คือการตรวจหมู่เลือดของสัตว์ เพื่อช่วยเลือกเลือดของผู้บริจาค ให้เหมาะสมกับผู้รับ

ในสุนัข ระบบหมู่เลือดที่มีความสำคัญทางคลินิกระบบหนึ่งคือ DEA 1 ส่วนในแมว ระบบหมู่เลือดหลักที่ใช้ในทางคลินิกคือ A, B และ AB

Crossmatch คืออะไร?

Crossmatch เป็นการทดสอบความเข้ากันได้ ระหว่างเลือดของผู้ให้และผู้รับ เพื่อช่วยตรวจหาปฏิกิริยา ระหว่างแอนติบอดีกับเม็ดเลือดแดง ที่อาจทำให้เลือดไม่เข้ากัน

การถ่ายเลือดมีความเสี่ยงหรือไม่?

แม้การถ่ายเลือดจะมีบทบาทสำคัญ ในการช่วยพยุงผู้ป่วยบางราย แต่ก็สามารถเกิดปฏิกิริยา หรือภาวะแทรกซ้อนจากการถ่ายเลือดได้

• มีไข้หรือตัวสั่น
• อาเจียน
• ผื่น บวม หรือปฏิกิริยาภูมิแพ้
• เม็ดเลือดแดงถูกทำลาย
• หายใจผิดปกติหรือหายใจลำบาก
• ภาวะปริมาณสารน้ำในระบบไหลเวียนมากเกินไป โดยเฉพาะในผู้ป่วยบางกลุ่มที่มีความเสี่ยง
• ปฏิกิริยาจากเลือดที่ไม่เข้ากัน
• ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นภายหลังการถ่ายเลือด

ระหว่างการถ่ายเลือดต้องติดตามอะไรบ้าง?

ผู้ป่วยที่ได้รับเลือด จำเป็นต้องได้รับการติดตามอาการอย่างใกล้ชิด ระหว่างและหลังการถ่ายเลือด เพื่อช่วยตรวจพบปฏิกิริยาที่อาจเกิดขึ้น

การติดตามอาจรวมถึง

• อุณหภูมิร่างกาย
• อัตราการเต้นของหัวใจและชีพจร
• อัตราและลักษณะการหายใจ
• สีของเหงือกและเยื่อเมือก
• ระดับความรู้สึกตัวและอาการโดยรวม
• อาการผิดปกติที่อาจสัมพันธ์ กับปฏิกิริยาจากการถ่ายเลือด

หากสงสัยว่าเกิดปฏิกิริยาจากการถ่ายเลือด ทีมสัตวแพทย์จะประเมินผู้ป่วยทันที และพิจารณาหยุดหรือปรับการให้เลือด พร้อมให้การรักษาตามความเหมาะสม

ถ่ายเลือดแล้ว ทำไมค่าเลือดอาจลดลงอีก?

ดังนั้นหลังการถ่ายเลือด จึงอาจจำเป็นต้องตรวจค่าเลือดซ้ำ และรักษาโรคต้นเหตุควบคู่กันไป

เมื่อไหร่ควรรีบพาสัตว์เลี้ยงมาพบสัตวแพทย์?

การประเมินและถ่ายเลือดที่โรงพยาบาลสัตว์ฮานะ

โรงพยาบาลสัตว์ฮานะ มีบริการตรวจประเมินผู้ป่วย ที่มีภาวะโลหิตจาง หรือสงสัยว่ามีการเสียเลือด รวมถึงตรวจเลือด ประเมินความเข้ากันได้ของเลือด และพิจารณาการถ่ายเลือด ตามข้อบ่งชี้ของผู้ป่วยแต่ละราย

ระหว่างกระบวนการถ่ายเลือด ผู้ป่วยจะได้รับการติดตามอาการ และสัญญาณชีพอย่างใกล้ชิด เพื่อเฝ้าระวังความผิดปกติ ที่อาจเกิดขึ้นระหว่างการให้เลือด

สิ่งที่อยากให้เจ้าของสัตว์เลี้ยงจำ

เอกสารอ้างอิง